Ruimtelijke uitwerking publiekshart

Masterplan Koopmansplein & omgeving

De herontwikkeling van het gebied rondom het Koopmansplein, de Weiersstraat en Kop van de Vaart is een belangrijke ruimtelijke opgave om te komen tot het compacte en aaneengesloten publiekshart. We willen hier een aantrekkelijk gebied maken met een fijnmazigheid die bij het Drents DNA hoort.

Het gebied bestaat in de toekomst uit gesloten bouwblokken met een groen hof. Aan de nieuwe straatjes ontstaan nieuwe woonadressen. Tussen de Oudestraat en het Koopmansplein maken we ruimte voor een groen plein. De nieuwe doorsteken zijn dwars door bestaande winkels gepland. Die hoeven niet gelijk weg, want we gaan dit geleidelijk en gefaseerd ontwikkelen. Dit gebied wordt autovrij en ingericht voor de fietser en voetganger. Het groene interieur van de blokken is privaat en een kwaliteit in deze stedelijke en dynamische omgeving.

De nieuwe blokken worden opgebouwd uit verschillende panden van circa vier bouwlagen met accenten aan de Weiersstraat en op de tweede lijn ten opzichte van het Koopmansplein. Hierdoor is dit gebied iets stedelijker dan het transformatiegebied in de noordelijke binnenstad.  De architectuur is hoogwaardig en qua maat en schaal passend bij de historische stad en het Drents DNA. Plinten zijn flexibel in te vullen door een goede aansluiting op het maaiveld en een hogere verdiepingshoogte. De grote winkeloppervlaktes aan het Koopmansplein worden verkleind en op de verdiepingen wordt gewoond. 

3d verbeelding ontwikkeling omgeving Koopmansplein

Weiersstraat wordt Weierslaan Weiersstraat

Ook de openbare ruimte wordt meegenomen in deze ontwikkeling. De Weiersstraat krijgt een groenere inrichting met een dubbele bomenrij. Er is meer aandacht voor de fietser en de voetganger. De auto krijgt minder vrij baan. Het nieuwe profiel sluit aan bij de inrichting en materialisatie van de zuidelijke en oostelijke ring; de Zuidersingel en de Oostersingel. Hierdoor ontstaat continuïteit en wordt de openbare ruimte herkenbaar. We trekken dit profiel te zijner tijd door in de Nobellaan, die in het verlengde van de Weiersstraat ligt.

De Weiersstraat ter hoogte van de Markt wordt ingericht als een nieuw entreeplein waar de auto te gast is en verblijven en ontmoeten centraal staat. Deze ruimte kan tijdens grote jaarlijkse evenementen afgesloten worden voor een tweede grote evenementenplein – naast het Koopmansplein – in de binnenstad. We zien hier ook ruimte voor een – al dan niet tijdelijk – paviljoen om deze plek te activeren. Hiermee voegen we een ruimte toe voor ontmoeten en verblijven in het publiekshart.

Omdat de Weiersstraat een belangrijke functie heeft in de centrumring en daarmee in de bereikbaarheid van de binnenstad vraagt de uitwerking van onze plannen nog wel nader verkeerskundig onderzoek.

Herontwikkeling van het Koopmansplein en omgeving leidt tot een fijnmaziger structuur en betere aanhechting met de context

Weiersstraat wordt Weierslaan met nieuwe gevels en adressen aan de openbare ruimte; de Kop van de Vaart & DNK worden ruimtelijk verbonden van het publiekshart.

Stedelijk wonen

Met de herontwikkeling van de bebouwing rondom het Koopmansplein wordt een substantieel woonprogramma toegevoegd aan het centrum. Enerzijds omdat er vraag naar is en anderzijds omdat dit investeringen in de transformatie uitlokt. Bij deze ontwikkeling zijn de volgende uitgangspunten leidend:

  • De herverkaveling leidt tot een fijnmaziger netwerk die voor een betere aanhechting zorgt met de omgeving;
  • Er wordt een ‘dynamisch stedelijk woonmilieu’ met appartementen toegevoegd voor verschillende doelgroepen;
  • De bebouwing is tot vier bouwlagen met mogelijk enkele accenten en is georiënteerd aan publieke straten of pleinen;
  • De nieuwe blokken bestaan uit panden met architectonische kwaliteit aan kwalitatieve groene openbare ruimten en hoven;
  • De plinten aan het Koopmansplein krijgen een moderne maat van 800 tot 1.200 m² wvo per winkelunit, een ruime beukmaat voor flexibiliteit en plinthoogtes van minimaal 4 tot 6 meter;
  • Bij de ontwikkeling wordt rekening gehouden met mogelijke functiewijzigingen in de plint, zodat wordt voorgesorteerd op toekomstige complexe (her)ontwikkelingen;
  • Plinten zijn flexibel in te vullen door een goede aansluiting op maaiveld en een hogere verdiepingshoogte;
  • Parkeren wordt zoveel mogelijk opgenomen in de nabijgelegen bestaande parkeergarages Mercurius, Triade en Neptunes;
  • De nieuwe straten blijven zoveel mogelijk autovrij.
Impressie: verlengen van de Markt tot aan de kop van de Vaart met plek voor een terras aan het water

Uitwerkingen transformatiegebied

Meer dan wonen in de schil

In de schil wordt gewoond, gewerkt en bevinden zich sociaal maatschappelijke voorzieningen. Deze maatschappelijke functies zijn bijvoorbeeld dokterspraktijken, buurthuizen of zorginstellingen. In het gebied ten zuiden van de binnenstad is de gewenste ontspannen stedelijkheid passend bij het Drents DNA dik op orde door de schaal en maat van de bebouwing, de goede aanhechting met de rest van de binnenstad en het buitengebied en door de volop aanwezige groene kwaliteiten (tuinen, bomenlanen, parken e.d.). Er wordt hier voornamelijk gewoond met hier en daar voorzieningen, kleine kantoortjes en weinig tot geen winkels. Dit in tegenstelling tot de noordelijke binnenstad, waar met name de groene kwaliteit ontbreekt, de bouwkundige en architectonische kwaliteit van veel panden nogal eens te wensen over laat en er ook veel leegstand van winkels is.

Publieksgerichte functies naar publiekshart

Met het verplaatsen van de publieksgerichte functies die zich nu in de noordelijke schil bevinden naar het publiekshart, ontstaat er ruimte om een kwaliteitsimpuls te geven aan het binnenstedelijk wonen in de noordelijke binnenstad. Het transformatiegebied hier vraagt om een substantieel woonprogramma.

Bij de herontwikkeling van leegstaande en vrijkomende panden wordt ingezet op het vergroten van de architectonische kwaliteiten van de bebouwing en het verbeteren van de groene, klimaatbestendige kwaliteiten van de openbare ruimte. In de noordelijke schil woon je straks in een ontspannen stedelijke omgeving met voorzieningen op loop- of fietsafstand. We willen hier kleinschalige ontwikkelingen faciliteren en matigen de ruime bouwmogelijkheden die in een deel van het gebied zijn toegestaan.

Ook de schil is meer dan wonen: werken, onderwijs, sport, dagelijkse boodschappen maken de binnenstad tot bestemming.

Verschillende opgaven in de schil

De verschillende opgaven in de noordelijke schil hangen samen met de verschillende bloktypen. We onderscheiden drie verschillende bloktypen, elk met hun eigen kwaliteiten en kansen:

  • blokken met een publiek interieur  (Dreuplein, Cereshof, Menning, Oude Molenstraat)
  • gesloten bouwblokken (Oudestraat, Nijlandstraat, Kloekhorststraat))
  • complexe blokken (Cité en de Triade)
  • woonexperimenten (Stelling en Omloop)

Deze lijst van straten en hoven is niet volledig maar de principes voor transformatie die wie hierna per bloktypen benoemen zijn ook elders in de binnenstad leidend.

Blokken met een publiek interieur

In de blokken met een publiek toegankelijk interieur wordt ingezet op het vergroten van de leefkwaliteit en de klimaatbestendigheid van de binnenstad. Door het bewonersparkeren zoveel mogelijk te verplaatsen naar de publieke parkeergarages – Mercurius, Triade en Citadel – kunnen de binnenhoven worden vergroend en heringericht met meer gebruikswaarde. Er ontstaat hier en daar in deze diepe blokken ruimte om kleinschalige woningbouw te ontwikkelen aan het hof in combinatie met de transformatie van de winkelplinten. Hiermee wordt de eigenaren van de te transformeren (winkel)panden in deze blokken perspectief geboden op een haalbare businesscase.

Rolderstraat

De Rolderstraat transformeert van een aanloopstraat naar een aantrekkelijke woonstraat. Daarvoor is het belangrijk te investeren in kwalitatieve herontwikkeling van vrijkomende en leegstaande panden. De gemeente heeft reeds geïnvesteerd in het verwerven van een aantal van deze panden en gaat actief aan de slag met de herontwikkeling. De nieuwbouw past in schaal en maat en qua architectonische uitstraling bij het Drents DNA. De Rolderstraat wordt groener met extra bomen en geveltuinen.

Oude Molenstraat

Aan de Oude Molenstraat zijn er een aantal nog in te vullen kavels die herontwikkeld kunnen worden. Ook hier geldt kleinschalig en kwalitatief ontwikkelen met zorg voor de architectonische kwaliteiten en de groene inrichting van de buiten ruimte. Aan de straat kunnen geveltuinen een bijdrage leveren aan de vergroening van het straatbeeld.

Groningerstraat

De Groningerstraat is een gemengde straat met naast wonen ook ruimte voor werken en voorzieningen in de plint. Diepe winkelplinten worden pand voor pand getransformeerd naar wonen of werken aan de straat, waarbij vergroening aan de binnenzijde van het blok wenselijk is. Bij hele diepe kavels is hier en daar ruimte voor kleinschalige woningbouw op het achtererf, aan het hof.

Huidige situatie
• Diepe winkelpanden
• Parkeren op binnenterrein
• Weinig tot geen groen in de blokken

Toekomstige situatie:
• Binnenterrein wordt groen hof en is doorwaadbaar
• Adressen aan de straat en aan het hof
• Goede bezonning aan de binnenzijde
• Panden: toevoeging op perceel mogelijk, mits achterkant wordt opgeknapt (groen e.d.)
• Bouwhoogte: maximaal 4 of 3 lagen + kap en 2 lagen en kap aan het interieur
• Binnenterrein autovrij: inpandig op eigen terrein parkeren in de grote garages / collectief (onder een dek)/ vergroenen parkeervelden in de hoven

Impressie ontwikkeling in de blokken met een publieke interieur

Inleiding

Aanleiding

De afgelopen jaren zijn de voorkeuren van consumenten heel snel veranderd. Voor binnensteden is de opkomst van internetwinkelen daarin heel bepalend. Er is een nieuw verkoopkanaal ontstaan, waardoor de consument voor veel aankopen niet meer alleen afhankelijk is van het winkelaanbod in de binnenstad. We zijn bovendien meer gaan werken en besteden onze vrijetijd anders dan voorheen. Het gevolg is dat de omzetten in binnensteden afnemen, winkels hun deuren sluiten en leegstand ontstaat in winkelstraten. Ook in Assen. Deze ontwikkeling is niet te stuiten. Als we het niet tegen kunnen houden, dan moeten we ons aanpassen.

Met dat in het achterhoofd hebben we in 2017 de vorige binnenstadsvisie opgesteld. Deze visie is samen opgesteld door ondernemers, vastgoedeigenaren, culturele instellingen en de gemeente. We wilden bouwen aan een compacte, aantrekkelijke en goed georganiseerde binnenstad. En dat hebben we de afgelopen jaren dan ook gedaan.

De brancheorganisaties in de binnenstad hebben Vaart in Assen opgericht. Daarmee is het fundament gelegd voor structurele samenwerking. Inmiddels hebben we in Assen een volwaardige binnenstadsorganisatie. De gemeente en de provincie hebben een investeringsfonds gevormd. Daarmee is onder andere geïnvesteerd in de herinrichting van het Koopmansplein. Het nieuwe Koopmansplein blijkt een vliegwiel voor de ontwikkeling van de winkelpanden rond het plein. We verwachten dat het plein de komende jaren volledig transformeert.

Nu komen we in de volgende fase van de ontwikkeling van de binnenstad. De basis is gelegd en we richten ons blik op de toekomst. De leegstand is onverminderd hoog en nieuwe thema’s – zoals mobiliteit en wonen – dienen zich aan. We hebben behoefte aan een heldere visie op de toekomst van de binnenstad van Assen. Een actuele en integrale visie. Die visie leggen we vast in deze nieuwe binnenstadsvisie.

Participatieproces

Net als in 2017 is ook deze visie tot stand gekomen na een uitg­ebreid participatieproces. Dit proces ziet er anno 2021 wel heel anders uit dan toen. Door de coronacrisis heeft vrijwel het gehele participatieproces online plaatsgevonden. Er zijn geen inloopbijeenkomsten georganiseerd, maar veel individuele gesprekken gevoerd van achter het scherm.

In de eerste participatiemaand in november 2020 hebben we de analyse van de binnenstad en de eerste denkrichtingen gepresenteerd. De reacties die we daarop hebben gekregen hebben we meegewogen bij het opstellen van de concept-binnenstadsvisie. Er is door veel stakeholders en bewoners meegedacht in deze fase.

De concept-binnenstadsvisie hebben we in maart 2021 gepresenteerd. Ook weer online. Vanzelfsprekend hebben we ook de reacties hierop meegewogen bij het opstellen van de definitieve binnenstadsvisie. Terugkijkend hebben we de indruk dat we alle mogelijke reacties hebben gehoord en hebben betrokken bij onze besluitvorming. Toch kunnen we ons voorstellen dat sommigen zich door de fysieke afstand minder betrokken hebben gevoeld.

Samenloop met andere visies en ontwikkelingen

Nieuwe visies

De afgelopen jaren draaiden vrijwel alle grote ontwikkelingen in Assen om de Florijn As. Dit programma – dat al in 2009 is opgezet, richtte zich met name op de ontwikkeling van infrastructuur. Een nieuw NS Station, de Stadsboulevard en de Blauwe As, zijn allemaal gerealiseerd op basis van de visie van toen. Nu dit programma is afgerond richten we de blik op de toekomst en ontwikkelen we veel visies tegelijk.

De binnenstadsvisie is daar één van. We werken op dit moment ook aan de omgevingsvisie, de woonvisie en de detailhandels- en horecavisie. De voorbereiding van al deze visies loopt min of meer gelijk op. Zoals het nu lijkt vindt de besluitvorming over de woonvisie als eerste plaats en volgt de binnenstadsvisie direct daarna. En dan is de vraag; hoe verhoudt de binnenstadsvisie zich tot de andere visies?

In de omgevingsvisie wordt een brede visie voor Assen op stadsniveau geschetst. Daarmee is het de kapstok voor de rest van de visies en het beleid dat wordt ontwikkeld. In de omgevingsvisie staat ‘ontspannen stedelijkheid’ centraal. Dit is een manier van stedelijke ontwikkeling die bij de schaal en het karakter van Assen past. Ontspannen stedelijkheid is opgebouwd uit drie leidende principes.  

  • Assen is een verbonden stad. In sociaal opzicht, omdat we willen dat iedereen mee kan doen in Assen. En in fysiek opzicht. De stad is zo ingericht dat erop uitgaan en elkaar ontmoeten wordt gefaciliteerd.
  • Assen is een dynamische hoofdstad. Assen heeft een belangrijke functie voor de regio, er is voldoende werk en een levendige binnenstad.
  • Assen is de groene stad van het noorden, met de Drentse Aa, het Asserbos en de Brink. Groen draagt bij aan de klimaatdoelen en de gezondheid van onze inwoners en bezoekers.

Hoewel de omgevingsvisie later wordt vastgesteld beginnen de leidende principes al behoorlijk vaste vorm te krijgen. Deze principes staan ook aan de basis van de binnenstadsvisie. We nemen ze niet letterlijk over, maar vertalen ze door naar de binnenstad. We geven er inhoud aan. De keuzes die we maken passen binnen het kader van de omgevingsvisie.

Hetzelfde geldt voor de woonvisie. In de woonvisie – waarover gelijktijdig met de binnenstadsvisie wordt besloten – wordt vastgesteld dat er behoefte is aan wonen in de binnenstad, nabij de voorzieningen. In de binnenstadsvisie geven we aan waar en voor welke doelgroepen we woningen willen realiseren. We brengen behoefte en aanbod met elkaar in overeenstemming.

Met de voorbereiding van de detailhandels- en horecavisie zijn we net begonnen. In deze visie wordt onder andere de verdeling van het commerciële programma over de stad als geheel bepaald. Dat is belangrijk voor de binnenstad, zeker nu we alle zeilen moeten bijzetten om een compleet en aantrekkelijk aanbod te houden. Idealiter hadden we de detailhandels- en horecavisie dan ook voor de binnenstadsvisie opgesteld. Nu het niet anders is, keren we het om. We zorgen ervoor dat de detailhandels- en horecavisie de ontwikkelingen die we in de binnenstadsvisie voorzien ondersteunt.

Verder zijn we gestart met de voorbereiding van een aanvraag bij de woningbouwimpuls van het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Het doel van deze impuls is het versnellen van de woningbouw in Nederland. In dit kader verstrekt het ministerie subsidies aan woningbouwprojecten die aan een reeks van criteria voldoen. In onze aanvraag zien we de binnenstad en het Havenkwartier als één samenhangende ruimtelijke opgave. De aanvraag wordt mede gebaseerd op deze binnenstadsvisie.  

Bestaand beleid

De voormelde visies zijn in voorbereiding, de economische agenda is inmiddels als vastgesteld. In de economische agenda zetten we in op een ondernemende en levendige binnenstad. Dit is belangrijk voor de rol van Assen als regionale centrumstad. Op de agenda staat dat we het aanbod van cultuur, evenementen, horeca en winkelen willen versterken en promoten. Ook stimuleren en faciliteren we onderlinge samenwerking, ondernemerschap en innovatie. Door intensieve samenwerking met en tussen partners in de vrijetijdssector zetten we ‘bezoeken en beleven’ in Assen sterk op de kaart.

Ook de cultuurnota is vastgesteld. Hierin worden de vier hoofdambities uitgewerkt. We willen met kunst en cultuur álle inwoners van Assen en omgeving bereiken, het profiel van Assen als provinciehoofdstad versterken en het culturele aanbod voor opgroeiende kinderen verbeteren. De vierde ambitie is dat kunst en cultuur bijdraagt aan de realisatie van maatschappelijke doelen. Daarin zit een belangrijke relatie met de opgaven waar we in de binnenstad voor staan.  

Sinds 14 juli 2016 is het VN-verdrag handicap/chronische ziekte in Nederland van kracht. Gemeenten en bedrijven nemen hierbij samen de verantwoordelijkheid voor een inclusieve samenleving. Assen wil een inclusieve gemeente zijn, met een binnenstad die bereikbaar en bruikbaar is voor iedereen. Dit betekent dat mensen met of zonder een beperking in Assen mee kunnen doen, erbij horen en zich gezien voelen. Fysieke en sociale toegankelijkheid is een onmisbare sleutel om tot een inclusief toegankelijk Assen te komen,  met een bereikbare en bruikbare binnenstad voor iedereen. Daarom betrekken we bij initiatieven en besluiten de ervaringsdeskundigheid van mensen met een beperking in het zien, horen, verplaatsen, begrijpen en voelen. Zo bouwen we gezamenlijk en stapsgewijs, in redelijkheid en zonder buitenproportionele kosten aan een inclusief en toegankelijk Assen voor iedereen.

Leeswijzer

  • Allereerst schetsen we een beeld van de binnenstad in 2030.
  • Daarna beschrijven we in hoofdstuk 1 de uitdagingen waar we voor staan aan de hand van een beknopte analyse. In dit hoofdstuk formuleren we bovendien de opgaven voor de binnenstad, door onze ambities te confronteren met onze uitdagingen.
  • In hoofdstuk 2 presenteren we onze visie voor de binnenstad. We leggen uit hoe we met de opgaven uit het vorige hoofdstuk aan de slag gaan. We geven antwoordt op vragen als; waar ligt het publiekshart? Hoe gaan we wonen in de binnenstad?
  • In hoofdstuk 3 werken we de visie uit voor deelgebieden in de binnenstad.
  • In het laatste hoofdstuk wordt ingegaan op het vervolgproces en welke stappen nodig zijn om handen en voeten te geven aan de visie.